سیزدهبهدر سنتی بهجای مانده از رقابتها و درگیریهای داخلیِ ایران، در زمان هخامنشیان
گروهی از مورخان مانند [[ناصر پورپیرار]] اعتقاد دارند که سیزده به در در واقع به جشن یهودی پوریم مرتبطاست. این افراد اعتقاد دارند که جشن پوریم که بر اساس داستانِ آن ۷۵۰۰۰ نفر از ایرانیان غیریهودی در «۱۳ آدار» توسط ایرانیان یهودی کشته میشوند، سرمنشاء سیزده به در است. بدین شکل که ایرانیانی که برای اعتراض به کشتار هموطنانشان به طبیعت خارج شده بودند، این روز را نحس دانستهاند.
بنا به کتاب استر از کتبِ مهمِ یهودیان، «هامان، وزیر خشایار شاه»، در آن زمان، دیدگاهِ خوبی پیرامون یهودیان نداشتهاست و تصمیم داشته تمامیِ یهودیان را قتلعام کند؛ و در این بین ده هزار کیسه سکه نقره نیز برای فراهم کردن مقدمات پرداخت کردهبودهاست.
اما در همین حال، همزمان ماجرایی دیگر رخ میدهد و وشتی، زن خشایارشا، از دستور شوهر برای ظاهر شدن در برابر گروهی از مهمانان سرپیچی میکند و در نتیجه، از مقام ملکهای خویش خلع میشود، اخشورش که بسیار خشمگین است دستور میدهد او از ملکه بودن خلع شود و زمینه برای انتخاب دختر دیگری از دختران امپراطوری پارس به عنوان ملکه فراهم گردد؛ در نهایت خشایار شاه همسر سابق خود [[وشتی]]ِ (ملکهٔ پارس) را، به دلیل آنکه از دستور شاه سرپیچی کردهبود و حاضر نشده بود در یک «میهمانی» بدستور شاه حاضر شود، برکنار کرده و «استر» (زنی یهودی) را به همسری برمیگزیند؛ مردخای (عموی استر خانم) که نقش مهمی نیز در بزرگکردن و در تربیت «استر» داشتهاست، خبرِ دیدگاهها و افکارِهامان را به استر میرساند و از او میخواهد پیشدستی کرده و در برابرِهامان اقدامی انجام دهد، و اما استر از دخالت در امور در نزد شاه بدون خواسته شدن میهراسد، زیرا حضور و دخالت سرزده در امور نزد شاه دارای مجازات مرگ است، در نتیجه او از مردخای میخواهد که به یهودیان سرزمین ایران بگوید که سه روز تمام روزه بگیرند، سپس استر، هر دوی هامانِ وزیر و خشایار شاه را به ۲ مهمانی جداگانه دعوت میکند، و ابتدا ترتیب مهمانیای را باهامان میدهد؛ و سپس، در روز سوم او برای حل مشکل به نزد شاه میرود و در مهمانیِ دوم با خشایارشاه، هامان را طراح توطیهٔ قتل خود و یهودیان معرفی میکند، هامان که از اقداماتِ مردخای مطلع میشود، دستور انجام مقدمات برای اعدام او را میدهد، سپسهامان به نزد شاه میآید که اجازه اعدام مردخای را بگیرد، اما شاه ازهامان میپرسد که به نظر او اگر شاه بخواهد به گروهی امتیازی دهد، چه پاداشی باید داده شود؟ هامان که تصور میکند شاه میخواهد او را پاداش دهد میگوید که او باید لباسهای گرانقیمت پوشیده و بر اسبهای شاه تکیه زند. در همانجا شاههامان را شوکه کرده و دستور میدهد که این کارها را برای مردخای انجام دهند؛ و هامانِ هخامنشی پیش از آنکه موفق شود، خود دار زده میشود، و مردخایِ یهودی (که عموی استر بود) به جایهامان به وزارت میرسد، و سپس مردخای فرمانهایی برای خنثی کردنِ تمامِ اقداماتِهامان صادر میکند، و ۷۵ هزار ایرانی نیز در روزهای مشخص ماه [[آذار]] در این بین کشته میشوند؛ بدین قسم که شاه دستور میدهد که در سرتاسرِ ایران به یهودیان اجازه دادهشود که از دشمنان خود انتقام بگیرند، در نتیجه در ۱۳ آدار ۵۰۰ دشمن یهودیان و پسرانهامان در خودِ شهرِ شوش به دار آویخته میشوند و سپس یهودیان در سراسر امپراطوری پارس ۷۵َ٫۰۰۰ نفر از دشمنان خود را قتلعام میکنند، ولی در متون ذکر شده که اموال آنان را نمیدزدند!
اخشورش سالهای سال به حکومت خود ادامه میدهد و مردخای نیز در دربار او قدرتمندتر میشود.
ماجرای پوریم از کتاب استر در واقع یکی از قصههای ایرانی درمورد زیرکی و خدعههای شهبانوهای ایرانی در درون اندرونیهای پادشاهان است و این کتاب را میتوان نمونهای از دسیسههای درونِ دربار نامید.
کتاب استر از نظر تاریخی بسیار دقیق است و بهطور مثال نویسنده زمان اتفاق را در زمان اخشورش که خشایار است ذکر میکند و نویسنده کتاب استر دارای معلومات دقیق از سنتها و رسوم پارسیان است و جزئیات نحوه زندگی دربار سلطنتی و کارایی روحانیون و توصیف سنتهای پارسی در کتاب استر آمدهاست.
این اتفاقات در دربار هخامنشی در شهر شوش رخ میدهد و داستان بر پایهٔ اتفاقی تاریخی که در شوش افتاده بنا شدهاست. بر اساس نظر بیشتر محققان اتفاقات کتاب استر از سال ۴۸۳ قبل از میلاد شروع گردیدهاست و در ماه مارس ۴۷۳ قبل از میلاد پایان یافتهاست. نگارندهٔ کتاب ناشناختهاست، اما چنین پنداشته میشود که توسط فردی از میانِ اقلیت یهودی ایران و بابل، نوشته شدهاست.
@IranianWikipedia
@IranianWikipedia
https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=سیزدهبهدر&oldid=22770052
@IranianWikipedia
تازه تازه از تاریخ ایران باستان!!