اسپارتها اصفهانی بودند

دولت ‎لیدیا (‎لیدیه) و مردمان ‎لیدی که در کتیبه های ‎هخامنشی بنام ‎اسپارت ذکر شده اند، کسانی هستند که بر اثر خشکسالی از فلات ایران به سمت آناتولی رفتند. در ‎اصفهان منطقه ای به نام ‎اسپارت داریم.
هرودوت در مورد آنها مینویسد که اینها مخترع "یه قول دو قول" بودند از سر خشکسالی!

‏‎‎جالب اینجاست که این بازی در بین قدیمی های اصیل ‎اصفهان خیلی طرفدار داشت! و اولین بار بین ‎اصفهانیها دیده شده است!
هرودوت دقیقا ذکر کرده این مردمان به این بازی روی آوردند تا غم ‎خشکسالی که بهشون رفت را فراموش کنند!
یعنی اسپارتها اصفهانی بودند؟ و لیدیه با جمعیتی از اصفهانیها؟

اسپارت‌ها یا همان اصفهانی‌ها

'''اسپارت‌ها''' یا '''لیدیایی‌ها''' ({{lang-en|Lydians}}) مردم ساکن لیدیه، منطقه ای در آناتولی، بودند که به یک زبان هند و اروپایی صحبت می‌کردند. پایتخت لیدیا در اسفارد یا [[ساردیس]] بود. آنها در همسایگی [[فریگیه]] بوده‌اند.

سوالات در مورد منشأ آنها، که به هزاره دوم قبل از میلاد می‌رسد، همچنان توسط مورخان زبان و باستان شناسان مورد بحث است.

فرهنگ لیدیایی متمایز، آخرین بار در میان سوابق موجود، توسط استرابون، در کیبیرا در جنوب غربی آناتولی و در حدود زمان او (قرن اول پیش از میلاد) به اثبات رسیده‌است. قدرت لیدیا با سقوط پایتخت آنها در حوادث پس از [[نبرد هالیس]] در سال ۵۸۵ قبل از میلاد و حل شدن در زیرمجوعهٔ ممالک کوروش کبیر در سال ۵۴۶ قبل از میلاد به پایان رسید.

== خصوصیات اسپارت‌ها ==
هرودوت در تاریخ‌های خود می‌گوید که اسپارت‌ها «نخستین مردانی بودند که می‌دانیم پول طلا و نقره را ساخته و از آنها استفاده کردند».

به گفته هرودوت، هنگامی که یک دختر لیدیایی به بلوغ رسید، تا زمانی که جهیزیه کافی به دست آورد، به تجارت فاحشگی می‌پرداخت و پس از جمع‌آوری جهیزه اش در دسترس بودن خود برای ازدواج را اعلام می‌کرد.

هرودوت همچنین اسپارتی‌ها را به اختراع انواع بازی‌های باستانی، به ویژه [[قاپ‌بازی]] نسبت می‌دهد، و ادعا می‌کند که محبوبیت بازی‌ها به این دلیل حاصل شد که اسپارت‌ها در طول [[خشک‌سالی]] شدیدی که تجربه کرده بودند، تبدیل به کسانی شده بودند که بازی‌ها به آنها مجال رهایی روانی از مشکلاتشان را می‌داد.

در اصفهان نیز شهری بدین اسم وجود دارد , اسپارت (اصفهان).

== جستارهای وابسته ==
* [[ساردیس]]
* [[فهرست شاهان لیدیه]]
* [[کرزوس]]
* [[لیدیه]]
* [[زبان لووی]]
* [[گاو در دین و اساطیر]]
* [[مادیای سکایی]]
* [[نبرد هالیس]]
* [[ترو (قوم)]]

 

مدهوان

'''مادیای سکایی''' یا '''مادیوس''' (به [[زبان سکایی]]: Madvan) یکی از شاهان [[سکایی]] بود.

در زمان [[مادها]]، سکاها فراوان با حکومت‌های داخلی ایران زمین می‌جنگیدند و بعضاً با [[آشور]] همپیمان می‌شدند و زمانی زیر فرمان خود مادها با آشوریان می‌جنگیدند. به دنبال حمله مجدد [[آشور]] به [[مادها]]، [[خشتریته]] برای پایان دادن به حملات آشور با [[ماننا]] و [[سکاها]] پیمان دوستی بست و عملاً با آشور وارد جنگ شد. اما در نهایت هوخشتره برای تسخیر نینوا پایتخت آشور باناکامی مواجه شد زیرا سپاهیان اسکیت به ریاست '''مادیا''' به یاری آشوریان آمده ایشان را نجات دادند. پدر او [[پارتاتوآ|برتتوآ]] و مادرش دختر [[اسرحدون]]، پادشاه [[آشور]] بود. مادیا براحتی و خیلی سریع هژمونی سکاها را به ایالت‌های [[منائیان|ماننا]] و [[اورارتو]] گسترش داد.

== سرواترت ==
[[سرواترت|ساریترا]] مادر '''مادیای سکایی''' بود. وی دختر اسرحدون شاه آشور بود، که با [[پارتاتوآ|برتتوآ]] پادشاه [[سکاها]] ازدواج کرد؛ و '''مدهوان''' جانشین [[پارتاتوآ|برتتوآ]] و پادشاه بعدی [[سکایی]] فرزند این دو بود.

== جستارهای وابسته ==
* [[سرواترت]]
* [[سکاها]]
* [[کاسی]]

The Newton Stone

The Newton Stone can be from Anatolia? May Brath have been Bartatua or Baratarna?

The Newton Stone script with the word Khilani, might be Arabized perhaps, the 'Khilani’ from the Newton Stone might be the Gilani, Assyrian influence?

About “Assyrian influence”, probably, yeah, the daughter of Esarhaddon, married Bartatua the Scythian king.

رود سیهان

'''رود سیهان''' یا '''رود جیهان''' یا '''رود سیحون''' یا '''رود جیحون''' یا '''نهر سیحون''' و '''جیحون''' یا '''سیهان''' ({{lang-el|Πύραμος}}), رودی است که از ارتفاعات [[توروس]] در [[کاتائونیا]]ی سیلیکیه فلات آناتولی سرچشمه می‌گیرد. این رود در استان [[قهرمان‌مرعش]] ترکیه جاری است. '''رود جیحون''' در دست کم ۶ نقطه با [[رود ساروس]] تلاقی پیدا می‌کند و یکی می‌شوند.

محل شهر و قلعهٔ «[[آذاتیواتایا]]» در نزدیکی [[رود سیهان|رود جیحون]] واقع بوده‌است.

ژرژ کنتنو

'''ژرژ کنتنو''' یا '''ژورژ کنتنو''' ({{lang-en|Georges Contenau}}؛ ۹ آوریل ۱۸۷۷ – {{death date|df=yes|1964|03|22|1877|04|09}}) [[باستان‌شناس]]، [[پزشک]]، [[نمایشگاه‌گردان]]، و [[استاد دانشگاه]] اهل [[فرانسه]] بود.

وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون [[لژیون دونور (افسر)]] و [[لژیون دونور (شوالیه)]] شده‌است.

ژورژکنتنو دانشمند و باستان‌شناس از محلی به نام «آریا کاشن» در نزدیک [[رود سیهان|رود جیحون]] سخن می‌گوید.

فرضیهٔ آناتولیایی

فرضیهٔ آناتولیایی (به انگلیسی: Anatolian hypothesis) فرضیه‌ای است که طی آن آناتولی دوران نوسنگی (Neolithic Anatolia) را به‌عنوان خاستگاه نیا هندواروپاییان (ایرانیان و نیز آریاییان هند و آناتولی و اروپا) مطرح می‌کند و هلال حاصلخیز را زادگاه زبان‌های هندواروپایی (نیا آریایی) در ۷۵۰۰ سال پ. م می‌داند. این فرضیه نخستین بار از سوی کالین رنفریو (Colin Renfrew) در ۱۹۸۷ میلادی پیش کشیده شد و به‌تازگی وی بازنگری‌هایی در نظریهٔ خود نموده و مناطق غربی ایران را بیش‌تر در فرضیهٔ خود در نظر می‌گیرد. تصویری که رنفرو از هندواروپائیان ارائه می‌دهد، کاملاً با توصیف گیمبوتاس که فرضیهٔ کورگان را پیشنهاد کرده بود، متفاوت است. رنفرو بیان می‌کند که گسترش زبان‌های هندواروپایی به هند نیز در ادامهٔ تکامل تدریجی و پیشروی مردمان هندواروپایی است که ساکن استپ‌های روسیه بوده‌اند اما او آن‌ها را جنگجویانی شبه‌بیابانگرد نمی‌داند، بلکه قومی صلح‌طلب و کشاورزانی یکجانشین معرفی می‌کند که در ابتدا در «آناتولی» ساکن بوده‌اند. این فرضیه با روند گسترش کشاورزی از دید باستان‌شناختی هم تطابق دارد. بر پایهٔ این فرضیه گویشوران زبان نیا-هندوآناتولیایی طی انقلاب نوسنگی در هزاره‌های نهم تا ششم پیش از میلاد از آناتولی و از طریق گسترش تدریجی شیوه‌های کشاورزی پراکنده شدند و این روند گسترش آرام و آشتی‌جویانهٔ نیا آریاییان (هندواروپاییان) به اروپا در ۷۰۰۰ سال پ. م با پیشرفت کشاورزی را، نمایان می‌کند. در سال ۲۰۰۳ میلادی بر روی ۸۷ زبان و ۲۴۴۹ آیتم واژگانی واکاوی‌ای انجام شد تا تاریخ انشقاق زبان نخستین مشخص شود و نتیجهٔ زمانی پیرامون ۷۸۰۰ تا ۹۸۰۰ سال پیش را مشخص کرد ازنظر زمانی با فرضیهٔ آناتولیایی مطابقت دارد! اگر فرضیهٔ آناتولیایی موردقبول باشد، آنگاه زبان هیتیایی (زبان مردم امپراطوری هیتی) را می‌توان یکی از نخستین زبان‌های منشعب شده از زبان‌های هندواروپایی دانست. مردمانی که زمانی امپراتوری خود را در خاتوشا (امروزه: بغاز قلعه) در مرکز شمال آناتولی بنیان نهادند. گواهی‌های زیادی از زنده‌بودن این زبان و زبان‌های خویشاوند آن در آناتولی برای چند صدسال پس از فروپاشی امپراتوری هیتی بر جا است. https://fa.wikipedia.org/wiki/فرضیه_آناتولیایی @IranianWikipedia