ساتراپی کیلیکیه

'''ساتراپی کیلیکیه''' ({{lang-en|Cilicia}}) ساتراپی امپراتوری هخامنشی بود که پایتخت آن شهر [[طرسوس]] بود. دشت‌های بسیار حاصلخیز کیلیکیا مهمترین بخش ساتراپی بوده‌است.

== کوروش جوان ==
کوروش کوچک، پسر [[داریوش دوم]] و [[پروشات]] و برادر کوچکتر پسر ارشد خانواده یعنی [[اردشیر دوم (هخامنشی)]] بود. در زمان حیات پدر، کوروش کوچک به موازات [[تیسافرن]] فرمانداری سواحل و مناطق '''ساتراپی کیلیکیه''' در [[آسیای صغیر]] را به دست گرفت.

او در مکاتباتش ادعا می‌کرد «دل او از دل برادرش بزرگتر است و خود او در فلسفه و سحر از برادر داناتر. شراب بیشتر از برادرش می‌نوشد و بهتر تحمل اثرات او را می‌کند. اردشیر برعکس به قدری لطیف و نرم است که نه می‌تواند موقع شکار بر اسب نشیند و نه در جنگ برگردونه‌ای قرار گیرد».

وی بلافاصله بعد از مرگ پدرش به امید دست یافتن به تمام مقام پادشاهی کل ایران هخامنشی و با پشتیبانی مادر صاحب قدرت و نفوذ خود ملکه [[پروشات]]، که آن زمان زمام امور سیاسی را کامل به صورت رسمی در دست داشت و قدرت در اصل در دست او بود دست به شورش علیه برادر بزرگتر یعنی [[اردشیر دوم]] زد.

کوروش کوچک از طریق طرفداران خود که زیاد بودند، از پیشترها سپاهی بزرگ در ایالات مختلف ایران تهیه کرده بود، اگر سؤالی از او می‌شد، جواب می‌داد این تجهیزات بواسطه ضدیت با [[تیسافرن]] (شهربان لیدیه و کاریا واقع در ترکیه کنونی) است، به دلیل اینکه از نیرنگ‌های او اندیشناک است و در همه جا انتشار می‌داد چون از طرف [[تیسافرن]] نگران است این قشون را تهیه می‌کند. اردشیر نیز بعنوان برادری بزرگتر با دید چشم‌پوشی و بی‌قیدی به اعمال او می‌نگریست. همچنین بعضی اشخاص به دلیل سستی شاه می‌گفتند که اوضاع مملکت پادشاهی را نیاز دارد که مانند کوروش کوچک رزمی باشد و چنین دولت پهناوری را باید شاهی با شجاعت و جاه‌طلب اداره کند. وی نیروهای نظامی تحت فرمان خود را گرد آورد و شروع به حرکت به سوی پایتخت کرد. اردشیر هم به ناچار با سپاه خودش به مقابله با او شتافت. از طرف دیگر استاتیرا همسر اردشیر، برای بدست آوردن دل مردم در کوچه‌ها حرکت کرده و زنان رهگذر را می‌طلبید و دربارهٔ آن‌ها ملاطفت می‌داشت.

در محلی به نام کوناکسا در [[بین‌النهرین|میانرودان]] در سال [[۴۰۱ (پیش از میلاد)]] بین دو سپاه جنگی سخت درگرفت که آن را جنگ کوناکسا نامیدند. در نهایت در این نبرد، کوروش کوچک به ناگاه کشته شد، با کشته‌شدن وی، سپاهش نیز کاملاً بی‌سر و سالار ماند و چون رهبر خود را از دست داد، دیگر انگیزه‌ای برای ادامه جنگ نداشتند؛ و خیانت حاکم '''ساتراپی کیلیکیه''' به برادر بزرگترش ناکام ماند. [[پلوتارک]] در مورد کودکی کوروش نوشته‌است، «کوروش، از همان جوانی سرسخت بود؛ از طرف دیگر» اردشیر «در همه چیز ملایم تر بود و طبیعت بیشتری در عمل داشت و نرم‌تر بود.»

== جستارهای وابسته ==
* [[کیلیکیه]]
* [[چوکوروا]]
* [[آدانا]]
* [[دروازه‌های کیلیکیه]]
* [[پادشاهی ارمنی کیلیکیه]]
* [[طرسوس]]
* [[کوروش کوچک]]
* [[اردشیر دوم (هخامنشی)]]

اسپارتها اصفهانی بودند

دولت ‎لیدیا (‎لیدیه) و مردمان ‎لیدی که در کتیبه های ‎هخامنشی بنام ‎اسپارت ذکر شده اند، کسانی هستند که بر اثر خشکسالی از فلات ایران به سمت آناتولی رفتند. در ‎اصفهان منطقه ای به نام ‎اسپارت داریم.
هرودوت در مورد آنها مینویسد که اینها مخترع "یه قول دو قول" بودند از سر خشکسالی!

‏‎‎جالب اینجاست که این بازی در بین قدیمی های اصیل ‎اصفهان خیلی طرفدار داشت! و اولین بار بین ‎اصفهانیها دیده شده است!
هرودوت دقیقا ذکر کرده این مردمان به این بازی روی آوردند تا غم ‎خشکسالی که بهشون رفت را فراموش کنند!
یعنی اسپارتها اصفهانی بودند؟ و لیدیه با جمعیتی از اصفهانیها؟

اسپارت‌ها یا همان اصفهانی‌ها

'''اسپارت‌ها''' یا '''لیدیایی‌ها''' ({{lang-en|Lydians}}) مردم ساکن لیدیه، منطقه ای در آناتولی، بودند که به یک زبان هند و اروپایی صحبت می‌کردند. پایتخت لیدیا در اسفارد یا [[ساردیس]] بود. آنها در همسایگی [[فریگیه]] بوده‌اند.

سوالات در مورد منشأ آنها، که به هزاره دوم قبل از میلاد می‌رسد، همچنان توسط مورخان زبان و باستان شناسان مورد بحث است.

فرهنگ لیدیایی متمایز، آخرین بار در میان سوابق موجود، توسط استرابون، در کیبیرا در جنوب غربی آناتولی و در حدود زمان او (قرن اول پیش از میلاد) به اثبات رسیده‌است. قدرت لیدیا با سقوط پایتخت آنها در حوادث پس از [[نبرد هالیس]] در سال ۵۸۵ قبل از میلاد و حل شدن در زیرمجوعهٔ ممالک کوروش کبیر در سال ۵۴۶ قبل از میلاد به پایان رسید.

== خصوصیات اسپارت‌ها ==
هرودوت در تاریخ‌های خود می‌گوید که اسپارت‌ها «نخستین مردانی بودند که می‌دانیم پول طلا و نقره را ساخته و از آنها استفاده کردند».

به گفته هرودوت، هنگامی که یک دختر لیدیایی به بلوغ رسید، تا زمانی که جهیزیه کافی به دست آورد، به تجارت فاحشگی می‌پرداخت و پس از جمع‌آوری جهیزه اش در دسترس بودن خود برای ازدواج را اعلام می‌کرد.

هرودوت همچنین اسپارتی‌ها را به اختراع انواع بازی‌های باستانی، به ویژه [[قاپ‌بازی]] نسبت می‌دهد، و ادعا می‌کند که محبوبیت بازی‌ها به این دلیل حاصل شد که اسپارت‌ها در طول [[خشک‌سالی]] شدیدی که تجربه کرده بودند، تبدیل به کسانی شده بودند که بازی‌ها به آنها مجال رهایی روانی از مشکلاتشان را می‌داد.

در اصفهان نیز شهری بدین اسم وجود دارد , اسپارت (اصفهان).

== جستارهای وابسته ==
* [[ساردیس]]
* [[فهرست شاهان لیدیه]]
* [[کرزوس]]
* [[لیدیه]]
* [[زبان لووی]]
* [[گاو در دین و اساطیر]]
* [[مادیای سکایی]]
* [[نبرد هالیس]]
* [[ترو (قوم)]]

 

The Newton Stone

The Newton Stone can be from Anatolia? May Brath have been Bartatua or Baratarna?

The Newton Stone script with the word Khilani, might be Arabized perhaps, the 'Khilani’ from the Newton Stone might be the Gilani, Assyrian influence?

About “Assyrian influence”, probably, yeah, the daughter of Esarhaddon, married Bartatua the Scythian king.