فرضیهٔ آناتولیایی
فرضیهٔ آناتولیایی (به انگلیسی: Anatolian hypothesis) فرضیهای است که طی آن آناتولی دوران نوسنگی (Neolithic Anatolia) را بهعنوان خاستگاه نیا هندواروپاییان (ایرانیان و نیز آریاییان هند و آناتولی و اروپا) مطرح میکند و هلال حاصلخیز را زادگاه زبانهای هندواروپایی (نیا آریایی) در ۷۵۰۰ سال پ. م میداند. این فرضیه نخستین بار از سوی کالین رنفریو (Colin Renfrew) در ۱۹۸۷ میلادی پیش کشیده شد و بهتازگی وی بازنگریهایی در نظریهٔ خود نموده و مناطق غربی ایران را بیشتر در فرضیهٔ خود در نظر میگیرد. تصویری که رنفرو از هندواروپائیان ارائه میدهد، کاملاً با توصیف گیمبوتاس که فرضیهٔ کورگان را پیشنهاد کرده بود، متفاوت است. رنفرو بیان میکند که گسترش زبانهای هندواروپایی به هند نیز در ادامهٔ تکامل تدریجی و پیشروی مردمان هندواروپایی است که ساکن استپهای روسیه بودهاند اما او آنها را جنگجویانی شبهبیابانگرد نمیداند، بلکه قومی صلحطلب و کشاورزانی یکجانشین معرفی میکند که در ابتدا در «آناتولی» ساکن بودهاند. این فرضیه با روند گسترش کشاورزی از دید باستانشناختی هم تطابق دارد. بر پایهٔ این فرضیه گویشوران زبان نیا-هندوآناتولیایی طی انقلاب نوسنگی در هزارههای نهم تا ششم پیش از میلاد از آناتولی و از طریق گسترش تدریجی شیوههای کشاورزی پراکنده شدند و این روند گسترش آرام و آشتیجویانهٔ نیا آریاییان (هندواروپاییان) به اروپا در ۷۰۰۰ سال پ. م با پیشرفت کشاورزی را، نمایان میکند. در سال ۲۰۰۳ میلادی بر روی ۸۷ زبان و ۲۴۴۹ آیتم واژگانی واکاویای انجام شد تا تاریخ انشقاق زبان نخستین مشخص شود و نتیجهٔ زمانی پیرامون ۷۸۰۰ تا ۹۸۰۰ سال پیش را مشخص کرد ازنظر زمانی با فرضیهٔ آناتولیایی مطابقت دارد! اگر فرضیهٔ آناتولیایی موردقبول باشد، آنگاه زبان هیتیایی (زبان مردم امپراطوری هیتی) را میتوان یکی از نخستین زبانهای منشعب شده از زبانهای هندواروپایی دانست. مردمانی که زمانی امپراتوری خود را در خاتوشا (امروزه: بغاز قلعه) در مرکز شمال آناتولی بنیان نهادند. گواهیهای زیادی از زندهبودن این زبان و زبانهای خویشاوند آن در آناتولی برای چند صدسال پس از فروپاشی امپراتوری هیتی بر جا است. https://fa.wikipedia.org/wiki/فرضیه_آناتولیایی @IranianWikipedia
تازه تازه از تاریخ ایران باستان!!